In landen zoals Japan, China, Indonesië en Spanje is het heel normaal: een werknemer kan betaald verlof aanvragen als ze last heeft van menstruatieklachten. In Spanje krijgen vrouwen met menstruatieklachten sinds februari 2023 zelfs elke maand drie tot vijf dagen menstruatieverlof.
In Nederland was menstruatieverlof nog niet eerder vastgelegd in een cao. Maar nu is deze vorm van verlof in de gewijzigde kinderopvang-cao officieel opgenomen. Hiermee had de sector in oktober 2023 een primeur. De NS volgde in februari 2024.
Het menstruatieverlof in deze cao's is overigens geen vast verlof. Het is een mogelijkheid tot maatwerk voor werken met menstruatie- en overgangsklachten. De afspraken zijn gebaseerd op open communicatie en wederzijds vertrouwen. Maar ook op de flexibiliteit om het werkrooster af te stemmen op de beschikbaarheid van de medewerker.
Taboe over menstruatie- en menopauzeklachten
Onderzoek wijst uit dat medewerkers beperkingen ervaren door menstruatieklachten en klachten door overgang of menopauze. En ook dat die beperkingen van invloed kunnen zijn op de inzetbaarheid op het werk van de mensen die met deze klachten kampen. Ze leiden dan ook regelmatig tot verzuim.
Daarom zouden vrouwen één of twee dagen per maand rust moeten kunnen nemen, zegt Peter de Vroed, oprichter van het Menstruatie Voorlichtingsinstituut tegen RTL Nieuws. "Die ene dag rust, of soms twee, kunnen ervoor zorgen dat de menstruatieklachten veel eerder voorbij zijn." En verzuim daardoor niet aan de orde is.
In de gewijzigde kinderopvang-cao staat dat er vaak nog een taboe heerst rondom klachten door menstruatie, overgang en menopauze. De Vroed beaamt dit: "Voor 90 procent van de vrouwen is één dag per maand rust al voldoende. Het is dan wel nodig dat het onderwerp uit de taboesfeer verdwijnt. Dan durven vrouwen het beter aan hun leidinggevende te vertellen en dat is ook fijner voor de organisatie."
De cao-partijen vinden het belangrijk om dit taboe te doorbreken. En dat werkgever en medewerker hierover het goede gesprek voeren. Zodat medewerkers duurzaam inzetbaar blijven en verzuim voorkomen wordt.
Inzetbaarheid rondom menstruatie en overgang
De vernieuwde cao's bieden medewerkers de mogelijkheid een maatwerkoplossing aan te vragen bij klachten door menstruatie of overgang. Maar alleen als deze klachten invloed hebben op hun inzetbaarheid op de werkvloer.
Vanwege medische privacy hoeft eenm edewerker alleen te melden dat zij hiervan gebruik wil maken. Vervolgens maakt zij samen met de werkgever maatwerkafspraken. Doordat er rekening wordt gehouden met haar menstruatie- of overgangsklachten, kan zij toch haar contracturen blijven werken.
Daarnaast roepen cao-partijen werkgevers op om gratis menstruatieproducten beschikbaar te stellen op het werk. Onderzoek toont aan dat er ook in Nederland sprake is van menstruatie-armoede: het niet geheel of maar voor een deel kunnen betalen van menstruatieproducten.
Ziekmelden door menstruatie- en overgangsklachten
Werkgevers die geen menstruatieverlof hebben, doen zichzelf eigenlijk tekort. Want werknemers die hun werk vanwege menstruatie- en menopauzeklachten niet kunnen doen, melden zich ziek.
Medewerkers hoeven vanwege medische privacy niet te vertellen waarom ze ziek zijn. De werkgever mag hier evenmin vragen over stellen. En de informatie ook niet vastleggen als de werknemer die zelf geeft.
Een bedrijfsarts kan eventueel wel contact met hen opnemen en vragen stellen over hun gezondheid. De antwoorden op deze vragen mag de bedrijfsarts slechts gedeeltelijk delen met de werkgever. Zoals de werkzaamheden waartoe de werknemer niet meer of nog wel in staat is en de verwachte duur van het verzuim.
De Vroed is niet bang dat werkgevers bij een menstruatieverlof minder snel vrouwen aannemen, zegt hij tegen RTL. "Niet alleen zijn vrouwen buiten zo'n verlof productiever, je komt ook voor de vraag te staan waar je dan al die mannen vandaan zou moeten halen voor het werk dat nu vrouwen doen."
"Natuurlijk kun je je ook een dag in de maand gewoon ziekmelden. Maar dan blijft het taboe bestaan en krijgen werknemers mogelijk de reputatie dat ze vaak ziek zijn. Je bent eigenlijk knettergek als je als organisatie menstruatieverlof niet toestaat."
Bronnen: PWnet, RTL Nieuws
