Bijna de helft van de jongvolwassenen beoordeelt zijn mentale gezondheid als matig of slecht. Dat blijkt uit de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024. De gezondheidsmonitor geeft daarmee onder andere inzicht in de mogelijke oorzaken van burn-outs onder 16 tot 25-jarigen in Nederland. Hoe kun je als arboprofessional burn-outklachten bij jonge starters helpen voorkomen? Arbeids- en organisatiedeskundige Cecile de Roos geeft antwoord op 6 prangende vragen.
Steeds meer werkende jongeren hebben last van prestatiedruk. Altijd alles goed moeten doen, constant bereikbaar moeten zijn, de ingewikkelde werk-privébalans, een stroom aan negatief nieuws, dat hakt erin. Maar zelf zullen ze daar op de werkvloer niet snel over beginnen, zegt arbeids- en organisatiedeskundige Cecile de Roos. Zij is oprichter en directeur van Hollands College en een erkend expert op het gebied van werkstress en risicomanagement.
"Jonge werkers zijn vaak verbaal intelligent. Ze kunnen bijvoorbeeld heel goed filosofische gesprekken voeren. Veel moeilijker is het voor hen om uit te leggen waarom ze wel of geen goed gevoel hebben bij hun werkgever." Want voldoende emotioneel intelligent zijn ze vaak nog niet. En voor omgaan met teleurstelling heb je nu eenmaal levenservaring nodig. "De oplossing van jonge werkenden is vaak: als het me niet bevalt, ben ik weg. Dus een bedrijf dat ze wil behouden moet klachten echt heel vroeg signaleren", stelt De Roos.
1. Hoe kun je klachten bij jongeren vroeg signaleren?
Een buddysysteem waarbij jonge werkenden elke week kunnen bijpraten met ervaren collega’s is heel waardevol voor een goede monitoring van mogelijke burn-outklachten. Kies voor fysiek bijpraten, niet online. Dat verlaagt de drempel om klachten open te bespreken.
De Roos geeft een voorbeeld van wat dat kan opleveren. "Een 24-jarige verpleegkundige werd uitgescholden door patiënten, soms zelfs 3 keer op een dag. Hij was heel dankbaar dat hij bij een oudere collega terechtkon. Die sleepte hem door die periode heen. Zo'n buddysysteem heeft nog een voordeel: veel ervaren collega’s vinden het fijn om coach te worden. Voor hen is ander fysiek werk misschien te zwaar geworden. Bedrijven die het aandurven om hen als coach in te zetten, blijven veel langer van hun kennis profiteren", zegt De Roos.
2. Hoe kun je de behoeften van jongeren bespreekbaar maken?
"Managers en leidinggevenden weten heus wel dat de Arbowet bestaat. Ze kennen ook de zorgplicht van de werkgever, zegt De Roos. "Maar het heeft weinig zin om op die regels te hameren. Sterker nog, waarschijnlijk verlies je er draagvlak mee. Want een bedrijf moet al aan steeds meer eisen voldoen."
Wat je volgens De Roos beter kunt doen om de behoeften van jongeren op de werkvloer te bespreken: circulaire vragen stellen. "Dat zijn vragen waarmee je de gedachten en gevoelens van de leidinggevende of manager verkent. Diegene kan zich dan ook beter verplaatsen in een ander, zoals een jongere werknemer."
Algemene en specifieke circulaire vragen
Algemene voorbeelden van circulaire vragen zijn:
- Wat herinner jij je van werken toen je zo oud was als die jonge kracht?
- Wat had jij toen nodig van werkgevers?
- Wat deed de in jouw ogen beste leidinggevende goed?
Deze vragen kun je specifieker maken, afhankelijk van je casus. Stel dat je constateert dat werknemers in een bedrijf wel heel vaak zwaar moeten tillen. Vragen over de impact op jonge medewerkers zijn dan bijvoorbeeld:
- Wie van de jonge mensen heb je vragen gesteld over de zware werkzaamheden?
- Hoe heb je de fysieke risico's ingeschat?
- Welke werkzaamheden heb je zelf vroeger gedaan?
- Hoeveel kilo kon je tillen? En een vervolgvraag, met een glimlach: En was dat zonder of met pijn?
3. Hoe stimuleer je een gezonde werkhouding?
In de casus over zwaar moeten tillen kun je aangeven dat 7% van de werknemers nu al last van zijn rug heeft. En hoeveel werk er blijft liggen zonder investeringen in bewegen. Kom met cijfers en de mogelijke gevolgen. Ook daarvoor zijn managers én directeuren gevoeliger dan voor wetteksten. Concreet zijn over de werk-privébalans betekent ook kennis delen over voeding en bewegen.
Gezond leven bungelt er bij diverse groepen maar een beetje bij, zegt De Roos. "Op IT-afdelingen zie ik jongeren de hele dag aan de energiedrankjes. Zonlicht zien ze bijna nooit." Hoe draai je dat om? "Basale kennis op de werkvloer delen en ook hier weer managers en directeuren uitleggen wat dat oplevert. Bijvoorbeeld: als een paar mensen voorstelt om even te gaan wandelen, gaan steeds meer collega’s mee. Zo krijgen ze én gezond zonlicht én meer binding met het team."
Nog een tip voor een gezonde werkhouding: een skippybal kan heel effectief zijn om het lijf gezond te houden. Op verschillende ministeries ziet De Roos skippyballen achter bureaus. "Ook dit is een oplossing die veel jongeren aanspreekt."
4. Hoe geef je begeleiding bij hybride werken?
Stel, Lisa (23) is net begonnen als junior beleidsadviseur bij een grote organisatie. Enthousiast en leergierig loopt ze op haar eerste werkdag door het indrukwekkende, moderne kantoor. Maar al snel slaat de euforie om in verwarring: bijna alle bureaus zijn leeg. De weinige collega’s die ze tegenkomt, groeten haar vriendelijk, maar verdwijnen snel weer achter hun laptops.
Lisa voelt zich verloren en weet niet goed wie ze kan aanspreken of om hulp kan vragen. Lisa wil graag leren door mee te kijken en vragen te stellen, maar in een leeg gebouw is dat haast onmogelijk. Het zou haar werk veel makkelijker maken als er vaste ontmoetingsdagen waren waarop collega’s samenkomen, zodat ze op een natuurlijke manier begeleiding en feedback kan krijgen.
5. Hoe verlaag je de communicatiedrempel?
Jamal (21) is net begonnen als monteur bij een groot technisch installatiebedrijf. Hij heeft geen vaste werkplek en rijdt dagelijks van klus naar klus. Als hij bij klanten bezig is, krijgt hij regelmatig een e-mail van HR met een link naar een Teams-vergadering. Maar er is een probleem: hij heeft geen laptop en zijn telefoon heeft onvoldoende internetbundel om lange vergaderingen bij te wonen. Bovendien zijn de informatiepakketten meestal te zwaar om op zijn telefoon te openen.
Jamal voelt zich daardoor buitengesloten en mist belangrijke updates over arbeidsvoorwaarden en veiligheidstrainingen. Hij zou veel beter geholpen zijn met duidelijke, korte berichten die via een app binnenkomen. Daarbij past ook de mogelijkheid om een persoonlijk gesprek te plannen wanneer het hem uitkomt.
6. Hoe verklein je de afstand tot bedrijfsartsen en andere deskundigen?
Afdelingen zoals Arbo en HR zijn vaak weggestopt op een bovenste verdieping of zelfs in een loods, ziet De Roos. Breng die kantoren dichter naar de werkvloer, adviseert zij organisaties. "Kom letterlijk dichter bij elkaar. Zoals in een gezondheidscentrum de huisarts nu ook pal naast de fysiotherapeut en tandarts zit. Dan drink je eerder een kop koffie met elkaar en kom je samen tot oplossingen om jonge krachten te behouden."
Bronnen:
- Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024, monitorgezondheid.nl
- Burn-outklachten onder jonge werknemers, een groeiend probleem? TNO, 2023, tno.nl
