Joop van Vlerken

Zonnepanelen aan de gevel winnen terrein, merkt Jaap Leeflang van groothandel Alius. Maar een pv-gevelinstallatie vraagt om een andere technische benadering dan een dakinstallatie.

In de renovatiemarkt voor verlichting zijn er, uitgaande van de klantwens, altijd passende oplossingen mogelijk. In gesprek met Jochem Crooijmans van Signify over vervangen, refurbishen en slim upgraden.

"De warmtepompmarkt is een stuk volwassener geworden", zo constateert Andries van Wijhe, onderzoeker bij het Heat Pump Application Center van TNO.

Veranderingen in technologie vragen om andere vaardigheden. "Maar de grootste uitdaging zit echt in het arbeidstekort." In gesprek met Joyce van de Hoef, clustermanager Bouw & Installatie bij Jaarbeurs.

Energiehubs worden in Nederland vaak genoemd als de manier om bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken in tijden van netcongestie. Maar in de praktijk zijn er nog maar weinig voorbeelden die daadwerkelijk draaien. Het Kempisch Bedrijvenpark in Bladel is een uitzondering.

Bij Long Duration Energy Storage gaat het niet over de korte termijn (minder dan vier uur), maar over de termijn vanaf vier uur tot enkele dagen. Voor deze vorm van elektriciteitsopslag zijn nog weinig mogelijkheden. Batterijen kunnen ervoor worden ingezet. Die worden steeds goedkoper en beter, maar hebben ook nadelen. Daarom zoeken bedrijven naar alternatieven, maar de ontwikkeling daarvan staat nog in de kinderschoenen.

Het voormalige Delftse faculteitsgebouw uit 1912 was zo lek als een mandje. Hoge verdiepingen, veel enkel glas, veel gevels en daken. Toch wilde ingenieursbureau Haskoning haar kantoor naar een uitermate duurzame vestiging renoveren: Paris Proof. Ofwel een maximaal energieverbruik van 70 kWh per m2 gebruikersoppervlak. En toetsing achteraf of die doelen gehaald zijn.

Lokale seizoensopslag is nu nog de witte vlek in de energietransitie, merken Edward Pfeiffer van Royal HaskoningDHV en Maurice Mommen van Topsector Energie. Ze vinden dat hier snel verandering in moet komen.

Energiehubs kunnen cruciaal zijn in het voorkomen van netcongestie en de komende jaren meer flexibiliteit en ruimte bieden op het overvolle elektriciteitsnet. Maar ze komen nog moeizaam van de grond door de technische, financiële en juridische complexiteit. Ook organisatorisch zijn de uitdagingen groot.

"Nederland is verwend met goedkoop gas en nu willen we oplossingen die net zo goedkoop zijn als gas. Maar dat lukt natuurlijk niet altijd." Aan het woord is Bianca van Dijk, programmamanager energietransitie bij Rabobank Bedrijven.