E-Boilers: niet de beste oplossing, wel de goedkoopste

De e-boiler is de afgelopen jaren snel uitgegroeid tot een populaire technologie binnen de energietransitie. In de laatste subsidieronde werd er voor zo'n anderhalf miljard euro aan steun toegekend aan slechts tien projecten. Dat zegt veel over de aantrekkingskracht van de e-boiler, maar populair is nog niet hetzelfde als veelbelovend. De e-boiler lijkt vooral een technologie die voor de korte termijn handig kan zijn, maar structureel weinig perspectief biedt. Dat is de voorzichtige conclusie die we kunnen trekken uit de elf artikelen die ENTRA de afgelopen twee maanden schreef over dit onderwerp.

Een warmtepomp kan in de industrie prima warmte leveren tot 200 à 250 graden en vaak zijn de totale kosten over de levensduur van de installatie substantieel lager dan die van de e-boiler.

Flexibel inzetbare e-boilers kunnen een belangrijke rol spelen bij de verduurzaming van industriële processen met hoge temperaturen. Wel leggen de installaties extra druk op netcongestie. Ook is hun rendement afhankelijk van de sterk stijgende nettarieven. Hoe zijn die twee onzekerheden vertaald in de nieuwe SDE++-regeling voor 2025?

Wie leest over e-boilers, komt vaak de omschrijving tegen van een grote waterkoker. Maar dat klopt niet helemaal. E-boiler is geen afkorting voor elektrische boiler, maar staat voor elektrodeboiler. E-boilers kunnen warm water produceren en worden meestal ingezet als er volop elektriciteit uit zon en wind beschikbaar is. Maar hoe werkt zo'n installatie eigenlijk?

Knappe koppen zijn de afgelopen decennia bezig geweest om enkele veelbelovende opslagtechnieken voor e-boilers te ontwikkelen. En na jaren van hard werken en vele keren afgedaan te zijn als 'exotisch', breken deze technieken nu toch echt langzaam door: ijzerbrandstof, basaltopslag en zoutopslag.

Is de e-boiler een concurrent van de duurzamere warmtepomp als warmtebron in warmtenetten en de industrie? Soms wel, maar lang niet altijd, zeggen belangenbehartigers van warmtepompen en geothermie. Zij willen bovendien enkele hardnekkige misverstanden uit de wereld helpen, zodat beide technieken op een eerlijkere manier vergeleken kunnen worden. En soms, zo blijkt, is de businesscase van de warmtepomp simpelweg sterker.

De energiecentrale van ENGIE in de Eemshaven krijgt een e-boiler die helpt om de gasturbines aan te zwengelen. Daarmee bespaart de centrale straks waarschijnlijk 8 miljoen m3 aardgas per jaar.

Aardappelverwerkend bedrijf Avebe installeerde de afgelopen jaren drie e-boilers, waarmee het hoopte de CO2-uitstoot flink te verminderen. Hoe pakte dat uit? Erik Koops, director Energy bij Avebe: "Op dit moment zitten we ver af van onze reductiedoelstelling."

E-boilers spelen een steeds belangrijkere rol in de verduurzaming van warmtenetten. Op momenten met een overschot aan duurzame elektriciteit zetten ze deze stroom om in warmte. Daarmee vergroten ze de flexibiliteit van het energiesysteem en vormen ze een waardevolle aanvulling op de bronnenmix van warmtebedrijven. E-boilers hebben bovendien veel voordelen tegenover andere bronnen: de investeringskosten zijn laag en de realisatie gaat relatief snel.

Elektrificatie speelt een belangrijke rol in de energietransitie. Daarbij gaat veel aandacht uit naar de warmtepomp, maar vooral de elektrische boiler blijkt populair bij bedrijven die subsidie aanvragen. Dan hebben we het niet over de boilers in het keukenkastje, maar over reuzenboilers die warmte kunnen leveren aan de industrie. Volgens Bert den Ouden, consultant bij adviesbureau Berenschot, is het vooral de lage aanschafprijs die bedrijven over de streep trekt.