Zonder kaders dreigt versnippering bij langdurige energieopslag

Aquabattery is de naam van een zoutwater-flowbatterij die elektriciteit acht uur en langer kan opslaan. Het gelijknamige bedrijf achter deze ontwikkeling mikt op marktintroductie in 2028, met als eerste toepassing opslag achter de meter bij bedrijven.

TenneT ziet LDES als onmisbare schakel voor leveringszekerheid. Maar hoe krijgen we de 'businesscase' rond? Drie experts over kosten, inkomsten, onzekerheid en de rol van een capaciteitsmechanisme. "Zolang beleid en regelgeving onduidelijk zijn, stellen bedrijven investeringen uit."

Ook het Verenigd Koninkrijk heeft meer energieopslag nodig voor de energietransitie. De Britse overheid geeft daarvoor geen subsidies, maar stimuleert investeringen via zogeheten 'Cap en Floor'-regulatie. Hierbij kunnen bedrijven projecten indienen voor het ontwikkelen van LDES-systemen. Voor aangenomen projecten ziet de nationale energiewaakhond Ofgem erop toe dat de opbrengsten voor de investeerders niet door de bodem zakken (Floor), maar ook niet door het plafond schieten (Cap).  

Energieopslag is een 'hot topic' in Nederland. We moeten 'dealen' met netcongestie, overschotten én tekorten aan duurzame elektriciteit op verkeerde tijdstippen. Daarom is op 11 november de coöperatie Delta21 opgericht, een project met een valmeer in de monding van de Haringvliet als hoofdrolspeler. Het is een moderne twist op het Plan Lievense uit de jaren zestig, en combineert energieopslag met watermanagement en het bevorderen van biodiversiteit. 

In de zoektocht naar manieren om overtollige duurzame energie op te slaan, komt een oude techniek weer naar boven: Compressed Air Energy Storage (CAES). Al in de jaren zeventig werd dit systeem ingezet tijdens de energiecrisis om goedkopere stroom te leveren. Nu, meer dan vijftig jaar later, krijgt CAES hernieuwde aandacht als schakel in de energietransitie. Met de toenemende pieken op het elektriciteitsnet door zon en wind groeit de behoefte aan opslag die niet na een paar uur is uitgeput. Perslucht kan dat bieden; al blijkt de praktijk weerbarstig.

Brancheorganisatie Energy Storage NL heeft vandaag het Nationaal Actieplan Energieopslag overhandigd aan demissionair minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei. De brancheorganisatie pleit hierin voor een duidelijke opslagambitie voor 2030 en 2050, een nationale beleidsstrategie en een sectorakkoord Energieopslag. Ook wil Energy Storage NL een nieuwe marktordening: een capaciteitsmechanisme, waarbij elektrisch vermogen achter de hand wordt gehouden voor momenten van nood. CO2-vrije aanbieders zouden dan bij de gunning voorrang moeten krijgen.

Om te bepalen of en wanneer langetermijnopslag voor elektriciteit zinvol is, spelen grote datasets een belangrijke rol. Die geven gedetailleerde inzichten in onder andere vraagprofielen, weersvoorspellingen en klimaat. Hierbij is de samenhang tussen opslag en andere concurrerende elementen in het complexe energiesysteem essentieel. 

Long duration Energy Storage omvat technologieën die elektrische energie in verschillende vormen langdurig kunnen opslaan - van uren tot weken - en weer terug kunnen leveren wanneer dit nodig is. Op grote schaal en tegen concurrerende kosten. Eén van de opties is opslag in warmte, die later weer wordt omgezet in elektriciteit: Power-to-Heat-to-Power. Hoe kansrijk is deze aanpak en welke voorbeelden zijn al gerealiseerd?

Bij Long Duration Energy Storage gaat het niet over de korte termijn (minder dan vier uur), maar over de termijn vanaf vier uur tot enkele dagen. Voor deze vorm van elektriciteitsopslag zijn nog weinig mogelijkheden. Batterijen kunnen ervoor worden ingezet. Die worden steeds goedkoper en beter, maar hebben ook nadelen. Daarom zoeken bedrijven naar alternatieven, maar de ontwikkeling daarvan staat nog in de kinderschoenen.