Waar waterstof eerder wel als het Ei van Columbus werd gepresenteerd, lijkt er de laatste tijd wat meer aan de relevantie ervan te worden getwijfeld. Toch wordt er alleen al in Europa meer dan 300 miljard euro geïnvesteerd in productie en infrastructuur. In Nederland bijvoorbeeld, werkt Gasunie aan een landelijke waterstofringleiding van ruim 1.200 kilometer, die vanaf 2030 in gebruik moet worden genomen. Tegelijk zijn energiebedrijven als Essent en netbeheerders als Firan bezig met lokale distributienetten voor waterstof, zoals in Deventer.
"Deskundigen verwachten dat groene waterstof – geproduceerd met duurzame elektriciteit – vanaf het begin van de jaren dertig in grotere hoeveelheden beschikbaar komt," vertelt Markus Baumeister, directeur R&D bij Nefit Bosch. "Tegen die tijd zal de kostprijs omlaag gaan. Waterstof lijkt steeds meer een schakel te gaan worden in de toekomstige energiemix."
Lessen uit het verleden
Maar hoe zit het dan met het verwarmen van gebouwen met waterstof? De parallel dient zich aan met de jaren tachtig. "Toen Nefit de eerste HR-ketel op de markt bracht, waren er veel twijfels: te duur, te ingewikkeld en te lastig vanwege de aanpassingen die nodig zijn voor afvoer van het condenswater," aldus Baumeister. "Echter, binnen 10 jaar groeide de HR-ketel uit tot standaardoplossing voor Nederlandse huishoudens. De vergelijking met de waterstofketel gaat zeker niet één-op-één op, maar de dynamiek is herkenbaar. Ook nu is er scepsis, terwijl tegelijk de technische haalbaarheid en de geschiktheid van de bestaande infrastructuur in de praktijk al overtuigend werd aangetoond."
Kritiek en realisme
"Tegenstanders wijzen erop dat waterstof eerst geproduceerd moet worden, waarbij veel energie verloren gaat. Bovendien zijn de huidige kosten nog fors hoger dan aardgas. Toch is dat geen reden om het af te schrijven. Op plekken met overvloedige duurzame energie – denk aan Brazilië of het Noord-Afrika – liggen de productiekosten inmiddels een stuk lager en is waterstof steeds vaker concurrerend. Bovendien is het doel, een oplossing zonder CO2-uitstoot, lang niet altijd te verenigen met zo laag mogelijke kosten."
H2-ketel verplicht?
De politiek speelt een doorslaggevende rol, vertelt Markus Baumeester. Het Europese beleid is gericht op het grootschalig opschalen van elektrolysecapaciteit en het stimuleren van import uit wind- en zonrijke regio’s. "Als die lijnen doorzetten, wordt waterstof gaandeweg ruimer beschikbaar en betaalbaar. Bovendien lijken landen als het Verenigd Koninkrijk en Duitsland aan te sturen op (deels) verplichte H2-ready cv-ketels tegen 2030. Lijken, want niets zo veranderlijk als de politiek."
Industrie zet de toon
Waarom investeren bedrijven ondanks de onzekerheden in waterstoftechnologie? Omdat het duidelijk is dat er een markt komt – al is het een niche. "Het gaat dan vooral om woningen waar warmtepompen of warmtenetten niet rendabel of praktisch zijn," vertelt Baumeister. "Denk aan monumenten, slecht geïsoleerde huizen of panden in de binnenstad. Een groot maatschappelijk voordeel is dat de bestaande gasinfrastructuur niet afgedankt hoeft te worden. Bovendien ervaart de gebruiker van de H2-ketel precies hetzelfde gebruiksgemak en comfort als met zijn vertrouwde HR-ketel."
Koplopers in waterstof
Grote fabrikanten, zoals Nefit Bosch, hebben al waterstofketels ontwikkeld die zich hebben bewezen in de praktijk. De volgende stap is het marktrijp maken van deze nieuwe technologie. "Hiervoor zijn langdurige en kostbare testen nodig waarbij de hele levensduur in het lab wordt gesimuleerd," vertelt Baumeister. Doel: een betrouwbaar en betaalbaar toestel dat 30 jaar lang veilig aan de muur kan hangen. "Daarmee wordt de technologie voorbereid voor commerciële introductie zodra de infrastructuur er ligt. Met de investering in een groot nieuw testcentrum in Deventer neemt een bedrijf als Bosch een voorschot op de toekomst. Maar zonder koplopers die hun nek uitsteken, komt het vliegwiel niet of pas veel later in beweging."
Wat betekent dit voor de installateur?
Belangrijk om te beseffen: de waterstofketel zal zeker niet de dominante verwarmingsoplossing worden. "Net als destijds bij de HR-ketel zal de vraag in eerste instantie beperkt zijn, maar als de waterstofringleiding er eenmaal ligt, kan het snel gaan. De eerste generatie waterstofketels wordt vanaf 2028/2029 op de markt verwacht. Voor installateurs is het vooral zaak om de ontwikkelingen te volgen. Wie als installateur nu al meedenkt over de toekomst, kan straks het verschil maken," vertelt Markus Baumeister tot besluit.
De HR-ketel werd ooit gezien als een gok, maar groeide uit tot de norm. Misschien wacht de H₂-ketel een vergelijkbaar pad – niet als massaproduct voor iedereen, maar wel als onmisbare schakel in een veelzijdige mix van oplossingen. Veilig, schoon en vertrouwd in gebruik voor installateurs en in comfort voor bewoners.
Dit artikel is gesponsord door Nefit Bosch.
