De ondernemingsraad heeft formeel het recht om de Arbeidsinspectie te vergezellen als die het bedrijf of de instelling komt inspecteren. Bij een vooraf aangekondigde inspectie krijgt de ondernemingsraad schriftelijk bericht van de datum, de tijd en het doel van het bedrijfsbezoek. Bij een onaangekondigde inspectie kan de inspecteur de directie verzoeken om een vertegenwoordiging van de OR te regelen. Volgens een interne instructie van de Arbeidsinspectie moet de inspecteur bij (een vertegenwoordiger van) de OR naar arbo- en werktijd-knelpunten informeren. Dan kan hij of zij daar tijdens de inspectie eventueel aandacht aan besteden. De OR-vertegenwoordiger(s) kunnen gevaarlijke en ongezonde situaties aanwijzen en zonodig de inspecteur daar naar toe brengen. Als de OR-leden “geen tijd” hebben om de inspecteur te woord te staan, kan de inspecteur besluiten om een vertegenwoordiger van de OR op zijn of haar werkplek te bezoeken.
De ondernemingsraad mag de inspecteur van de Arbeidsinspectie onder vier ogen spreken. Dus zonder dat de directie of een manager er bij is. Dit kan erg belangrijk zijn in bedrijven of instellingen waar veiligheid en gezondheid een lage prioriteit hebben. De OR krijgt dan de gelegenheid om vrijuit met de inspecteur te praten en kan eventuele misstanden aan de kaak stellen. Maar ook in bedrijven zonder misstanden en met een serieus arbobeleid is een gesprek met de inspecteur zinnig. De OR kan dan contactgegevens uitwisselen en afspraken maken over een eventueel vervolg.
De ondernemingsraad heeft de bevoegdheid om de Arbeidsinspectie te vragen een onderzoek in te stellen. De vakbonden hebben dezelfde bevoegdheid als de OR. De Arbeidsinspectie is volgens de Arbowet verplicht daar zo snel mogelijk gehoor aan te geven. Dit kan van belang zijn als de OR vindt of vermoedt dat er een gevaarlijke of ongezonde situatie bestaat in het bedrijf. Probeer dit soort zaken altijd eerst aan de orde te stellen bij de directie op de normale manier. Schakel de Arbeidsinspectie pas in als de directie er niets aan doet.
Na een arbeidsongeval of een onderzoek maakt de Arbeidsinspectie altijd een rapport op. Dat rapport stuurt de inspecteur naar de directie en naar de ondernemingsraad. Lees dat rapport en gebruik het om vragen te stellen in de overlegvergadering. Vraag naar maatregelen om de onveilige of ongezonde situatie op te lossen of het ongeval in de toekomst te voorkomen. Of doe zelf voorstellen om de situatie te verbeteren.
De ondernemingsaad kan in beroep gaan tegen een beschikking van de Arbeidsinspectie. Stel dat de Arbeidsinspectie een collega een boete geeft vanwege bewuste roekeloosheid. Dan kan het zinnig zijn als OR daar tegen in beroep te gaan. Bijvoorbeeld als de OR vindt dat de roekeloosheid veroorzaakt werd door werkdruk en opjagen door de werkgever. De ondernemingsraad kan ook een klacht indienen als hij van mening is dat de inspecteur zijn werk niet goed heeft gedaan. Bijvoorbeeld als de inspecteur niet de gevaarlijke situatie heeft onderzocht waar hij door de ondernemingsraad op is gewezen.












