Hoe toepasselijk kan het zijn: mijn eerste redactioneel schrijven voor een editie van vakblad Arbo die aan leren is gewijd.
Leren is al van kinds af aan een van mijn passies, ik vond school en boeken lezen geweldig, in mijn tijd nog bijna geheel offline. Alleen toen ik als historica afstudeerde aan de Rijksuniversiteit Leiden in 1991, typte ik mijn scriptie niet meer op mijn geliefde Olivetti typemachine, maar op mijn eerste computer. Het leverde mij behalve wat technofrustratie, waarbij ik de computer soms uit het raam wilde gooien, vooral enorme tijdswinst op.
Technofrustratie versus tijdswinst
Op de vele redacties waar ik na mijn studie gewerkt heb, zag ik zowel de technofrustratie als de tijdswinst weer opduiken, als er weer een nieuwe WordPerfect-versie of andere upgrade of innovatie was. Leren is leuk, maar niet als een stelletje anonieme techneuten dat met een mes op je keel afdwingt, en je van de ene op de andere dag je geliefde routines moet opgeven.
Benno Baksteen en Pieter Somberg leggen dit principe heel mooi uit in hun artikelen over lerende organisaties. Voor arboprofessionals is het natuurlijk schering en inslag dat ze zich steeds bij moeten scholen, de veiligheid en gezondheid van de werknemers staat immers op het spel! Maar dat betekent niet dat verplicht en onder hoge druk leren en presteren, zonder dat er rekening gehouden wordt met je persoonlijkheid en leerstijl, het gewenste effect op gaat leveren. Sterker nog: het kan zelfs averechts werken. Je creativiteit en nieuwsgierigheid trekken zich bij dreiging doorgaans terug als de voelsprieten van een slak.
De kracht van onbevangen luisteren
Wat mij fascineert, in een tijd waarin mensen zich in hun heilige huisjes verschansen en elkaar maar nauwelijks uit laten praten, is hoe we juist kunnen leren door onbevangen te luisteren naar elkaar. En als dat eenmaal goed lukt, hoe we nog een stap verder kunnen gaan en onze meningen vrijwillig kunnen bijstellen. Een teken van een hoog bewustzijn, vind ik dat. Dat je weet dat je eigen kennis en zienswijze maar relatief zijn. Niet zozeer onwaar, maar wel beperkt.
In de arbowereld voel ik me voorlopig nog een Alice in Wonderland, ik weet nog niet eens wat ik niet weet en verdwijn regelmatig in een technotunnel. Maar dat levert wel een heel onbevangen blik op het domein van de gifstoffen, veiligheidsprotocollen en RI&E’s op.
