ORnet
  • Lees 2 maanden gratis
  • Inloggen
  • Nieuws
  • WOR
    • Adviesrecht
    • Faciliteiten ondernemingsraad
    • Initiatiefrecht en informatierecht
    • Instemmingsrecht
    • Taken en bevoegdheden
    • Wettekst en toelichting
    • 75 jaar Wor
    • Works Councils Act (ENG)
  • OR-werkwijze
    • Communicatie
    • Conflicten
    • Houding en opstelling
    • Overlegvergadering
    • Samenstelling en verkiezingen
  • Arbo
    • Arbobeleid
    • Ondernemingsbeleid
    • Personeelsbeleid
  • Vragenservice
  • Landelijke OR-dag
  • Opleidingen

Het Pensioen ABC

20 nov. 2009Laatste update: 14 jul. 2022
Het Pensioen ABC
Freeimages

Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?

Actuarieel herrekenen
Het herrekenen van aanspraken bij een (gedeeltelijk) gewijzigde ingangsdatum of omzetting in een andere pensioensoort, bijvoorbeeld partnerpensioen. Daarbij wordt rekening gehouden met de actuariële grondslagen.

Actuariële grondslagen
Gegevens zoals rekenrente, sterftekansen, arbeidsongeschikheidskansen, loonontwikkeling en kosten die gebruikt worden om de hoogte van premie en voorzieningen te berekenen die nodig zijn om de pensioentoezeggingen te kunnen realiseren.

Actuariële oprenting
Het actuarieel verhogen van de aanspraak op ouderdomspensioen bij uitstel van de ingangsdatum van dat pensioen. (Zie ook VUT).

Anw
Anw is de afkorting voor de Algemene nabestaandenwet. Bij het overlijden van de verzekerde geeft de Anw recht op een nabestaandenuitkering aan de partner, wanneer deze jonger is dan 65 jaar. Onder partner wordt verstaan, degene met wie de overleden verzekerde gehuwd was, een geregistreerd partnerschap had, of een gemeenschappelijke huishouding voerde. Het recht op een Anw-uitkering (met uitzondering van de uitkering voor wezen) is afhankelijk van leeftijd, gezinssamenstelling en mate van arbeids(on)geschiktheid van de nabestaande. Ook is het eventueel eigen inkomen van invloed op de hoogte van de Anw-uitkering. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) betaalt deze uitkering.

AOW
AOW is de afkorting voor de Algemene Ouderdomswet. De uitkering is een basispensioen en gaat in op de dag waarop de verzekerde de voor hem of haar geldende AOW-leeftijd bereikt. Op de website van Rijksoverheid is een module opgenomen om de AOW-leeftijd te berekenen. De AOW-uitkering duurt tot aan de laatste dag van de maand waarin de verzekerde overlijdt. De hoogte van het AOW-pensioen is afhankelijk van de burgerlijke staat en de gezinssituatie van de verzekerde. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) betaalt deze uitkering.

Backservice
Dit is alleen van toepassing bij een eindloonregeling. Het is een verhoging van pensioenaanspraken over de verstreken dienstjaren, als de pensioengrondslag wordt verhoogd.

Bedrijfstakpensioenfonds
Een bedrijfstakpensioenfonds is een uitvoerder van pensioenregeling(en) voor één of meer bedrijfstakken. De bedrijfstakken zijn vaak bij het bedrijfstakpensioenfonds aangesloten omdat dit verplicht is. De werkgevers uit deze bedrijfstakken zijn vaak door de CAO die zij volgen of door de Wet betreffende verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000 (Wet Bpf 2000) verplicht om zich aan te sluiten bij het bedrijfstakpensioenfonds.

Beschikbare premieregeling
Dit is een pensioensysteem waarbij een premietoezegging wordt gedaan in plaats van een pensioentoezegging. Met de jaarlijks beschikbaar gestelde premies wordt een pensioenkapitaal opgebouwd waarmee op de pensioendatum een pensioen moet worden aangekocht. De hoogte van het pensioenkapitaal is afhankelijk van de ingelegde beschikbare premies en de behaalde rendementen. De hoogte van het pensioen is afhankelijk van de hoogte van het pensioenkapitaal en de rentestand op de pensioendatum.

Bijzonder partnerpensioen
Het deel van het partnerpensioen dat bij overlijden van een deelnemer bestemd is voor een ex-partner.

Collectieve pensioenregeling
Pensioenregeling van een werkgever die geldt voor alle voor werknemers.

Combinatieregeling
Dit is een pensioenregeling die uit twee of meer pensioensystemen is samengesteld. Dit kan bijvoorbeeld een combinatie van een eindloon- en middelloonregeling zijn of eindloon- en beschikbare premieregeling. De verschillende systemen zijn vaak voor verschillende salariscomponenten. Zo kan het zijn dat voor uren in de ploegendienst in een ander pensioensysteem pensioen wordt opgebouwd. Maar het kan ook zo zijn ingericht, dat boven een bepaalde salarisgrens in een ander pensioensysteem pensioen wordt opgebouwd.

Eindloonregeling
Dit is een pensioensysteem waarbij de hoogte van het ouderdomspensioen wordt bepaald door de laatst vastgestelde pensioengrondslag. Bij een eindloonregeling kan sprake zijn van een backservice.

Franchise
Dit is het deel van het salaris waarover geen pensioen wordt opgebouwd omdat men later AOW ontvangt. De hoogte van de franchise is vaak afgeleid van de hoogte van het AOW-pensioen. Het ouderdomspensioen is namelijk een aanvulling op het AOW-pensioen.

Indexatie
Zie toeslagverlening

Herstelplan
Als een pensioenfonds een dekkingsgraad heeft van lager dan 105% moet het een herstelplan indienen bij De Nederlandsche Bank. De dekkingsgraad is de verhouding tussen de bezittingen en de verplichtingen van het pensioenfonds. In het herstelplan moeten de maatregelen beschreven worden die het pensioenfonds gaat nemen om de dekkingsgraad binnen drie jaar weer op het minimaal vereiste niveau van 105% te brengen. In 2015 komt er naar verwachting een nieuw Financieel toetsingskader voor pensioenfondsen. Het wetsvoorstel heeft als doel om te komen tot meer stabiele toekomstbestendige pensioencontracten.

Kapitaaldekking
Dit is een (verplichte) financieringsvorm van pensioenaanspraken. Het zorgt ervoor dat de pensioenaanspraken en het kapitaal ter dekking van die aanspraken min of meer gelijktijdig worden opgebouwd. Ieder jaar wordt een premie of koopsom gestort. Dit geld wordt door de pensioenuitvoerder beheerd en belegd. Voor iedere deelnemer bouwt de pensioenuitvoerder zo het kapitaal op dat nodig is om later het pensioen uit te betalen.

Levensloopregeling
De levensloopregeling was een spaarregeling die per 1 januari 2006 werd ingevoerd voor het financieren van alle soorten van onbetaald verlof. De levensloopregeling is per 1 januari 2012 beëindigd. Wel konden werknemers die eind 2011 een saldo op hun levensloopregeling hadden van meer dan € 3.000 blijven doorsparen tot eind 2021.

Loonontwikkeling
Dit is de algemene ontwikkeling van de lonen van werknemers binnen een bepaalde onderneming, een bepaalde bedrijfstak of in een bepaald land. Hierbij wordt geen rekening gehouden met individuele loonsverhogingen als gevolg van de carrière van de werknemers binnen de bepaalde groep. De loonontwikkeling binnen een bedrijf of de algemene loonstijging in Nederland (CBS, indexcijfer van cao-lonen) wordt vaak gebruikt als maatstaf voor het vaststellen van de indexatie/toeslag.

Middelloonregeling
Dit is een pensioensysteem waarbij de hoogte van het ouderdomspensioen gebaseerd is op de gemiddelde pensioengrondslag tijdens de periode van deelname aan de pensioenregeling.

Nabestaandenpensioen
Dit is een verzamelnaam voor partnerpensioen en wezenpensioen.
Het is het pensioen dat aan de partner en kinderen wordt uitgekeerd bij overlijden van de deelnemer aan de partner.

Ondernemingspensioenfonds
Een pensioenfonds dat verbonden is aan een onderneming of aan een groep van ondernemingen. Bijna altijd heeft een ondernemingpensioenfonds de rechtsvorm van een stichting. Let op: ondernemingspensioenfondsen zijn niet gelijk aan bedrijfstakpensioenfondsen.

Ouderdomspensioen
Dit is het pensioen dat na pensionering van de deelnemer levenslang maandelijks wordt uitgekeerd.

Partnerpensioen
Dit is het pensioen dat wordt uitgekeerd aan de partner bij overlijden van de deelnemer. Onder partner wordt verstaan: degene met wie de overleden verzekerde gehuwd was, een geregistreerd partnerschap had. Vaak wordt als partner ook verstaan degene met wie de overleden verzekerde een gemeenschappelijke huishouding voerde.

Pensioengevend salaris
Dit is het jaarsalaris dat als uitgangspunt wordt gebruikt bij het bepalen van de pensioenopbouw.

Pensioengrondslag
De grondslag voor de pensioenopbouw van de deelnemer vormt de pensioengrondslag. Deze wordt berekend door het pensioengevend salaris te verminderen door de franchise die volgens het pensioenreglement voor dat jaar geldt.

Pensioen Premie Instelling (PPI)
Een PPI is een nieuwe pensioenuitvoerder die sinds 2011 naast pensioenfondsen en verzekeraars arbeidsgerelateerde pensioenregelingen mag uitvoeren. Een PPI kan alleen beschikbare premieregelingen uitvoeren. De PPI mag zelf geen risicodrager zijn en moet dus het verzekeren van risico’s als overlijden en arbeidsongeschiktheid elders onderbrengen.

Pensioenrichtleeftijd/pensioenrichtdatum
De leeftijd waarop volgens het pensioenreglement het ouderdomspensioen standaard ingaat. Sinds 1 januari 2014 dient de opbouw van pensioenregelingen gericht te zijn op een pensioenrichtleeftijd van 67 jaar.

Pensioenwet
Het geheel van geldende rechtsvoorschriften over pensioen. Deze wet is per 1 januari 2007 in werking getreden.

Prepensioen
Vanaf 1 januari 2006 is deze vorm van vervroegde pensionering fiscaal niet meer toegestaan voor deelnemers die zijn geboren op of na 1 januari 1950. De werkgever kan de prepensioenregeling voor deelnemers die geboren zijn voor 1 januari 1950 voortzetten. Dit is wettelijk toegestaan.

Prijsontwikkeling
Dit is de algemene prijsontwikkeling in Nederland, ook wel inflatie genoemd.
De prijsontwikkeling in Nederland (CBS, consumentenprijsindexcijfer) wordt vaak gebruikt als maatstaf voor het vaststellen van de indexatie/toeslag.

Risicodekking
Is een wijze van financiering waarbij niets wordt opgebouwd maar alleen het risico wordt verzekerd. Dit wordt vaak gebruikt bij een nabestaandenpensioen. Een nabestaandenpensioen op basis van risicodekking houdt in dat er alleen een verzekering is getroffen. Als de deelnemer uit dienst gaat, en vervolgens overlijdt, wordt er geen nabestaandenpensioen uitgekeerd aan de partner en/of kinderen van de verzekerde.

Als het nabestaandenpensioen niet op basis van risicodekking is maar op basis van kapitaaldekking, dan is er nog wel een nabestaandenpensioenuitkering bij overlijden na een vertrek.

Toeslagverlening
Het ouderdomspensioen of nabestaandenpensioen wordt meestal jaarlijks verhoogd. Men noemt dit nog vaak indexatie. In de wet wordt echter niet meer gesproken van indexatie, maar van toeslagverlening. Het doel van een indexatie/toeslag is ervoor te zorgen dat de pensioenuitkering welvaartsvast of waardevast blijft.
Van welvaartsvast is sprake als het pensioen wordt verhoogd met de gemiddelde loonstijging in Nederland. Van waardevast wordt gesproken als het pensioen wordt verhoogd met de gemiddelde prijsstijging in Nederland. Als indexcijfer worden vaak het consumentenprijsindexcijfer (CPI) (zie prijsontwikkeling) en indexcijfers van CAO-lonen (zie loonontwikkeling) gehanteerd. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) stelt deze indexcijfers vast.

VUT
VUT staat voor vervroegde uittreding. VUT maakt het mogelijk om eerder met pensioen te gaan dan op de 65-jarige leeftijd. Vanaf 1 januari 2006 zijn VUT-regelingen fiscaal niet meer toegestaan, behalve voor deelnemers die voor 1 januari 1950 zijn geboren. Wel zullen deze deelnemers moeten voldoen aan de actuariële oprenting, wanneer de ingangsdatum wordt uitgesteld omdat de deelnemer blijft werken.

Waardeoverdracht
De mogelijkheid om het opgebouwde pensioen bij de oude pensioenuitvoerder mee te nemen naar de nieuwe uitvoerder . In sommige gevallen is de pensioenuitvoerder verplicht om mee te werken aan een waardeoverdracht, in andere gevallen is de pensioenuitvoerder niet daartoe verplicht.  Of waardeoverdracht zinvol is, hangt van de omstandigheden van het geval.

Wet aanpassing fiscale behandeling VUT/prepensioen en introductie levensloop (Wet VPL)
Vanaf 1 januari 2006 zijn de belastingvoordelen voor VUT en prepensioenregelingen door de Wet VPL geschrapt. Tegelijkertijd maakte deze wet het mogelijk om met belastingvoordeel voor verlof te sparen via de levensloopregeling. Het uiteindelijke doel van deze wet was het bevorderen van de arbeidsparticipatie door ouderen. Daarom werd de pensioenrichtleeftijd met invoering van deze wet verhoogd naar 65 jaar. Inmiddels is de levensloopregeling beëindigd (behalve voor wie eind 2011 een saldo van meer dan € 3.000 had) en per 1 januari 2014 is de pensioenrichtleeftijd verhoogd van 65 naar 67 jaar.

Wezenpensioen
Dit is pensioen dat bij overlijden van de verzekerde wordt uitgekeerd aan de kinderen van de overleden deelnemer. Deze uitkering duurt meestal totdat de kinderen een bepaalde leeftijd hebben bereikt. Daarnaast wordt voor volle wezen (waarvan beide ouders niet meer in leven zijn) de uitkering vaak verdubbeld.

WIA
Dit is de afkorting van ‘Wet Werk en inkomen naar arbeidsvermogen’.
De WIA bestaat uit twee regelingen, afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid:
– IVA (Inkomensvoorziening voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten); en
– WGA (Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten).
Deze wet geldt voor werknemers die op of na 1 januari 2004 ziek zijn geworden. Werknemers die voor 1 januari 2004 ziek zijn geworden blijven onder de oude WAO vallen. Zie voor meer informatie de website van de Sociale Verzekeringsbank.

Lees meer over

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

✓ Ruim 13.750 OR-leden gingen je voor

Aanbevolen door de redactie

  • Inge Bakker, Senior pensioenadviseur Medezeggenschap
Montae & Partners
Gesponsord
    Gesponsord
    instemmingsrecht13 mei 24

    Gesponsord Instemmingsrecht or, ook bij arbeidsongeschiktheidspensioen en -verzekering

    Arbeidsongeschiktheidspensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering. Vooral het eerste woord heeft iets verwarrends, tegengestelds in zich. Gaat het nu om een inkomen voor nu en bij arbeidsongeschiktheid of juist om een inkomen voor later? In dit artikel gaat Inge Bakker van Montae & Partners kort op de begrippen in en legt uit wat de (vaak onderbelichte) rol van de or in deze arbeidsvoorwaarde is.

  • instemmingsrecht6 mrt. 24

    Op naar het nieuwe pensioenstelsel: een stappenplan voor de or

    Sinds juli 2023 bevindt de Wet toekomst pensioenen (WTP) zich in een transitiefase. In deze periode moeten werkgevers en werknemers nieuwe afspraken maken over het pensioen. Vervolgens kunnen pensioenuitvoerders de afspraken uitvoeren. Dit artikel biedt de ondernemingsraad een aangepaste werkwijze voor het nieuwe pensioenstelsel.

  • instemmingsrecht4 mrt. 24

    Wijziging pensioenregeling, kan dat zomaar?

    Een aantal (ex)werknemers eist dat de werkgever een ingevoerde wijziging van de pensioenregeling terugdraait. De rechtbank Rotterdam stelt zowel de eisers als de werkgever deels in het gelijk en deels in het ongelijk. Uiteindelijk trekt de werkgever aan het langste eind. Wekelijks behandelen juristen een uitspraak in de rubriek Jurisprudentie.

  • instemmingsrecht22 jan. 24

    Mogelijk referendum bij overgang nieuw pensioenstelsel

    Nieuw Sociaal Contract (NSC), de partij van Pieter Omtzigt, wil dat deelnemers aan een pensioenregeling ervoor kunnen kiezen om niet over te gaan naar het nieuwe pensioenstelsel. Er lijkt toch geen meerderheid in de Tweede Kamer voor de plannen van NSC. De tegenstanders van de huidige pensioenwet zijn verdeeld over de alternatieven.

Lees meer over dit onderwerp

  • Beeld: Shutterstock
    pensioen26 feb. 26

    Onmisbaar voor de or: de belangrijkste pensioenbegrippen helder uitgelegd

    Een goed geïnformeerde or maakt het verschil bij pensioenbeslissingen. Deze begrippenlijst helpt je de sleutelbegrippen te begrijpen die invloed hebben op jouw organisatie.

  • Gesponsord
    Gesponsord
    pensioen27 nov. 25

    Gesponsord De paradox van de Wet toekomst pensioenen voor de or

    Met de Wet toekomst pensioenen breekt een nieuw tijdperk in het pensioenlandschap aan. Voor ondernemingsraden betekent dit dat zij nú moeten nadenken over beslissingen in het pensioendossier die vooral toekomstige medewerkers zullen raken. En zoals altijd bij wetgeving die 'toekomst' in de titel draagt, klinkt dit hoopvol en modern. Achter dit zonnige toekomstbeeld bevindt zich een complex speelveld. Een veld vol keuzes die niet alleen toekomstige medewerkers raakt.

  • pensioen12 nov. 25

    Regeringscommissaris transitie pensioenen luidt noodklok: begin nu als je in een verzekerde regeling zit

    De overgang naar het nieuwe pensioenstelsel lijkt ver weg, maar 1 januari 2028 komt snel dichterbij. Regeringscommissaris Fieke van der Lecq maakt zich zorgen: veel werkgevers met een verzekerde pensioenregeling zijn nog niet gestart. Or's kunnen het verschil maken. "Begin vandaag nog. Wachten tot 2028 is echt te laat."

  • Beeld: Shutterstock
    pensioen22 jul. 25

    Duurzame inzetbaarheid middels vroegpensioen vraagt om maatwerk

    Om iedere medewerker gezond het pensioen te laten halen, bestaat de Regeling voor Vervroegd Uittreden (RVU). Het toepassen van deze regeling vereist maatwerk: een proces waarin de or een sleutelrol kan vervullen.

  • Gesponsord
    Gesponsord
    pensioen10 jun. 25

    Gesponsord Pensioen: geen tijd te verliezen

    Pensioen? Is dat iets voor later? Niet voor leden van de ondernemingsraad - en zéker niet met de nieuwe Pensioenwet! Want met die wet gaan álle pensioenregelingen op de schop. En daar wil je als or je invloed op uitoefenen. 

  • Beeld: Shutterstock
    arbo2 jun. 25

    TNO start 'Expertisecentrum Zwaar Werk' voor vroegpensioen

    TNO start in september met een 'expertisecentrum Zwaar Werk' om vakbonden en werkgevers te ondersteunen bij cao-afspraken over vroegpensioen.

  • Gesponsord
    Gesponsord
    pensioen8 mei 25

    Gesponsord Zo help je werknemers bij de keuzes voor hun pensioen

    De Wet toekomst pensioenen is op 1 juli 2023 ingegaan. Deze wet zet het ingewikkelde Nederlandse pensioenstelsel behoorlijk op z'n kop. Ook staan werknemers voor nieuwe keuzes, zoals het in één keer opnemen van een deel van de pensioenpot. Keuzebegeleiding kan een belangrijke rol spelen, net als de ondernemingsraad.

  • Beeld: Shutterstock
    pensioen20 mrt. 25

    Pensioenwetgeving: you snooze, you lose?  

    Over de Wtp valt veel te zeggen. Er is al veel over geschreven - van objectieve uitleg tot blogs, interviews en artikelen vol meningen van mensen die het misschien niet helemaal begrijpen, maar er wél iets van vinden. Wordt alles beter? Waarschijnlijk niet. Wordt alles slechter? Ook niet. Zoals vaak bij nieuwe wetgeving: sommige zaken verbeteren, andere veranderen niet of verslechteren. Het ligt er maar net aan hoe de wetgeving voor jouw situatie uitpakt.

Mijn artikeloverzicht

Onderwerpen aanpassen

Mijn artikeloverzicht kan alleen gebruikt worden als je bent ingelogd.

Inloggen

of maak een account aan

Eerder verschenen

  1. Debatteren over “onafhankelijke werknemers”
  2. De toekomst van werk wordt revolutionair anders
  3. Overleg Arbocatalogi hervat
  4. Collectief ontslag vaak omzeild
  5. Bondgenoten
  6. Meer bijscholing voor personeel in AOW-plan
  7. Nieuwe opzet bedrijfscommissies
  8. Levensloopregeling
  9. Robeco moet bonussen toch betalen
  10. Directeur van Breed op non-actief
  1. Vrouwen aan het woord
  2. Schoenkadootje
  3. Met een jaarcontract in de or
  4. Flexibele arbeidsvoorwaarden populair
  5. Bestuurder wil nog geen nieuwe or
  6. Arbocatalogus voor Particuliere Beveiliging
  7. Minder bedrijven doen beroep op deeltijd-WW
  8. Draagvlak AOW-plan groeit
  9. Or ACT strijdt voor banenbehoud
  10. CBR maakt nieuw reorganisatieplan

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

✓ Ruim 13.750 OR-leden gingen je voor

  • Collecties
  • Nieuwsbrieven
  • Digitaal magazine
  • Over Ornet
  • Klantenservice
  • Contact
  • ORnet Academy
  • Adverteren

Snel naar

  • Vragenservice
  • Nieuws
  • Voorbeelddocumenten
  • Vraag & Antwoord
  • Jurisprudentie

WOR

  • Adviesrecht
  • Faciliteiten ondernemingsraad
  • Initiatiefrecht en informatierecht
  • Instemmingsrecht
  • Taken en bevoegdheden
  • Wettekst en toelichting
  • 75 jaar Wor
  • Works Councils Act (ENG)

OR-werkwijze

  • Communicatie
  • Conflicten
  • Houding en opstelling
  • Overlegvergadering
  • Samenstelling en verkiezingen

Arbo

  • Arbobeleid
  • Ondernemingsbeleid
  • Personeelsbeleid

ORnet is onderdeel van VMN media. Lees in ons manifest waar VMN media voor staat. Op gebruik van deze site zijn de volgende regelingen van toepassing: Algemene Voorwaarden en Privacy en Cookie beleid | Privacy instellingen