Trouw baseert zich op informatie van de FNV, die de bezorgers bijstaat. Enkele riders hebben de vakbond benaderd met vragen over een arbeidscontract. ‘Het gaat om een minuscuul aantal van de bijna vijfduizend bezorgers met wie we momenteel werken’, benadrukt een woordvoerder. Bijna alle anderen hebben hun belangstelling voor een vaste aanstelling verloren, zo lijkt het. Trouw vermoedt dat dit deels te maken heeft met met het hoge verloop onder de maaltijdbezorgers. Het kan ook koudwatervrees zijn. Want een stap richting de rechter is niet niks, dat moet je durven, zo stelt Trouw.

• Tip! Het dagelijks bestuur vormen van een ondernemingsraad is best lastig. Zeker als je net begint als voorzitter of secretaris. Hoe voorkom je dat je in 7 sloten tegelijk loopt? Laat je in één dag bijpraten: tijdens de Basiscursus dagelijks bestuur voor de ondernemingsraad op 2 juni 2022.

‘Liever autonomer werken’

Het dagblad haalt ook onderzoekers aan die op andere motieven wijzen voor het gebrek aan enthousiasme voor de vaste aanstelling. Zoals Niels van Doorn van de Universiteit van Amsterdam. Veel maaltijdbezorgers verkiezen wat zij zien als autonomie boven de inkomenszekerheid en bescherming van een arbeidscontract. Van Doorn bracht zelf ook een tijdje maaltijden rond. ‘Het is laagdrempelig werk voor iedereen. Ook voor mensen die de taal niet goed spreken want je hoeft niet eens te solliciteren’, zegt Van Doorn. Dus is het niet vreemd dat vooral migranten van buiten de EU dit werk doen. Ze komen op een studentenvisum en werken als zelfstandige, om de regel te omzeilen dat studenten hoogstens 16 uur per week mogen werken.

Afhankelijkheid is groot

Toch hebben diverse Nederlandse rechtbanken meermaals vonnis gewezen tegen de zelfstandige status van de riders. Waaronder het gerechtshof van Amsterdam eind vorig jaar in hoger beroep. Het Hof sloot toen aan bij het vonnis van de Hoge Raad over de interpretatie van arbeidsovereenkomsten. Kenmerkend hiervoor zijn de elementen loon, persoonlijke arbeid en gezag. Hieraan voldoen de bezorgers (riders) van Deliveroo volgens het Gerechtshof. Ze zijn in grote mate afhankelijk van Deliveroo. De bezorgers mogen alleen zelf beslissen hoe ze rijden. Maar dat mag een chauffeur in dienst van een transportbedrijf ook. Bovendien laten tarieven van 11 tot 13 euro per uur het niet toe om adequate voorzieningen te treffen bij arbeidsongeschiktheid en werkloosheid.

Gezagscriterium geeft vaak de doorslag

In meerdere zaken tegen platformbedrijven, ook in het buitenland, hebben rechters recent gekozen voor de belangen van de werkenden. Vooral het gezagscriterium weegt hierin zwaar mee. Zo oordeelde de Amsterdamse rechtbank in de herfst van vorig jaar dat taxichauffeurs die voor Uber rijden in loondienst zijn bij het bedrijf. De rechters oordeelden dat de chauffeurs persoonlijk arbeid verrichten tegen beloning en dat ze zich daarbij moeten houden aan de instructies van Uber. En als het erom gaat de economisch zwakkere te beschermen ‘gaat wezen voor schijn’, aldus de rechtbank. Het betekent dat deze platformwerkers werknemers zijn, en vallen onder een cao. Ook als ze dat zelf liever niet willen. Lees ook:

• Hoe zelfstandig zijn platformmedewerkers?
• Platformrichtlijn Europa doet veel stof opwaaien
• Medezeggenschap bij platformarbeid: tijd voor update WOR

De platformen weren zich

De platformbedrijven verweren zich tegen deze vonnissen door te stellen dat de meeste zelfstandigen die voor hen werken liever zelfstandig willen blijven. Ook zeggen ze in onderhandeling te zijn met hun werkenden over regelingen voor bescherming en pensioenvoorzieningen. Sommige platforms, waaronder Deliveroo en Uber zijn lobbycampagnes begonnen tegen regels, richtlijnen en vonnissen van rechters die ze dwingen om werkenden in loondienst te nemen. Uber gaat nog in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam. En, ook nog in de maak: de Platformrichtlijn van de Europese Commissie.