Sectorgids Koel- en Klimaattechniek 2021

"De Europese F-gassenverordening heeft niet alleen betrekking op het afbouwen van F-gassen, maar ook op het werken met koudemiddelen. Dat ging altijd over het voorkomen van lekkage. Met de nieuwe BRL (deelgebied I) is veiligheid echter ook een belangrijk onderwerp geworden.

Vanaf eind september 2025 is de manier waarop monteurs in Nederland hun vakbekwaamheid voor koudemiddelen aantonen veranderd. De bekende F gassencertificaten en losse bewijzen voor natuurlijke koudemiddelen maken plaats voor een nieuw, uniform systeem met A1 tot en met E certificaten. Michel van Bronckhorst, trainer bij Opleidingscentrum GO°, vertelt over de praktische gevolgen.

De verplichte certificering voor het werken aan koudemiddelencircuits met F-gassen en propaan is aangepast. Het persoonscertificaat BRL 200 is met versie 2.0 vernieuwd, en het bedrijfscertificaat BRL 100 met versie 3.0. Voor de overstap op nieuwe BRL's gelden overgangsregelingen. Wat betekent dat voor het werken met F-gassen en propaan?

Vanwege de herziening van de Europese F-gassenverordening gaat de certificering voor het werken met koudemiddelen veranderen. Daarbij komt er naast de verplichte certificering voor het werken met F-gassen ook een verplichte certificering voor het werken met natuurlijke koudemiddelen. Hierbij gaat het om ammoniak, CO₂ en koolwaterstoffen, waaronder propaan en isobutaan. De veranderingen gaan op 25 september 2025 in, zo melden STEK en de NVKL.

Door de aangescherpte F-gassenverordening mogen VRF-systemen met R410A vanaf 2029 niet meer op de markt gebracht worden. Maar Henk-Jan Steenman en Jan van Zwolle van Westfalen Gassen adviseren om nu al kritisch te kijken naar deze systemen. Ze wijzen op de stijgende prijzen van R410A en de beperkte beschikbaarheid in de toekomst. Ze gaan ook in op de alternatieven: naast propaan, CO2 en R32 noemen ze daarbij ook R454C.

Nog heel even geduld hebben en dan hij is er: de BEN Dual-AIR warmtepomp zonder buitenunit. Jorn van Strien, directeur van Inventum Technologies, vertelt wat deze warmtepomp anders dan anderen maakt.

In 2029 valt vanwege de F-gassenverordening het doek voor R410A in nieuwe VRF-installaties. Dat geldt in 2033 ook voor de opvolger, R32. Dit A2L-koudemiddel heeft vanwege de benodigde veiligheidsmaatregelen nadelen. HVRF heeft die nadelen niet. Fabrikant Mitsubishi Electric positioneert deze variant, met watergedragen tweepijpsafgifte in de verblijfsruimten, daarom als een geschikte opvolger van VRF. Én als een strategische keuze. 

Factory Zero heeft tot het faillissement in 2023 circa 7.000 warmtepompsystemen geplaatst. Die draaien echter verre van probleemloos; kunststof koudemiddelleidingen blijken de grootste boosdoener. In veel gevallen zijn de problemen door andere installateurs verholpen, maar niet overal. Zoals bij woningen die Lokhorst in Beverwijk bouwde. Dat bedrijf komt de energieprestatiegarantie van tien jaar niet na.

Carrier introduceert de AquaSnap 61AQ, een innovatieve, omkeerbare luchtwarmtepomp op hoge temperatuur met propaangas (R-290), een natuurlijk koudemiddel met bijna nul Global Warming Potential. Deze duurzame oplossing is afgestemd op de uitdagingen van een strengere regelgeving, waaronder F-gas, en zet een nieuwe standaard in prestaties en duurzaamheid in de race om verwarming te decarboniseren.

Binnenkort worden meer dan driehonderd appartementen verwarmd met het grootste PVT-dak van Nederland. Het gaat om appartementencomplex De Scheg in Maastricht, waar Unica voor deze oplossing koos. Het energiedak vormt de bron voor vier warmtepompen met de natuurlijke koudemiddelen propaan en isobutaan. Een bijzondere afleverset zorgt ervoor dat in het gebouw tegelijkertijd kan worden gekoeld en verwarmd.

De terugval in de verkoop van warmtepompen in 2024 is voor de Europese Commissie geen reden om de F-gassenverordening vervroegd te evalueren. Dit gaf Wopke Hoekstra, Eurocommissaris voor Klimaatactie en Schone Groei, onlangs aan in reactie op vragen vanuit het Europees Parlement.

De vraag naar koudemiddelen met een hoog GWP is nog steeds groot. Dat is zorgelijk, vindt Celsis-directeur Edwin Ernste. "We zien nu al tekorten en hoge prijzen. Dat wordt volgend jaar veel erger; het F-gassenquotum gaat dan namelijk verder omlaag. Het is belangrijk om hierop in te spelen."