In december vorig jaar werden 25 nieuwe of vernieuwde cao’s afgesloten. Een erg hoog aantal voor de laatste maand van het jaar. Gemiddeld komen in die maand 12 cao’s tot stand. Het betekent nieuwe afspraken voor 334 cao’s in heel 2022. Daaruit komt een gemiddelde loonsverhoging van 3,8 procent. Een stevige stijging, afgezet tegen het gemiddelde van 2,1 procent uit de cao’s van 2021.
Koopkracht daalt met 6 procent
Toch levert de gemiddelde werknemer dit jaar 6 procent aan koopkracht in, ondanks de recordstijging. Dat komt vooral door de enorme prijsstijgingen vorig jaar. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) lagen de kosten van het levensonderhoud in 2022 gemiddeld 10 procent hoger dan het jaar ervoor. De inflatie bereikte zijn hoogste stand sinds 1975.
Onrust groeit
En dat leidt toenemend tot onrust op de werkvloer. CNV en met name FNV melden geplande acties waaronder stakingen bij medewerkers van het streekvervoer, drankgroothandels, drogisterijen en gemeenteambtenaren zoals vuilnisophalers en boa’s in januari. Te weinig loonsverhoging en te veel werkdruk zijn de grootste grieven van de ontevreden werknemers.
Tip! Steeds vaker kan de or eigen beleid maken over arbeidsvoorwaarden. Kom in een dag veel meer te weten over je eigen accenten zetten bij maatwerk in de opleiding OR & Arbeidsvoorwaarden.
‘We werken hard, maar de beloning blijft achter’, zo verwoordt Barend Barentsen, hoogleraar Arbeidsrecht aan de Universiteit Leiden het sentiment. Ook hebben eerdere stakingen laten zien dat er wel iets mee valt te bereiken. Vooral de 10 procent extra loon voor treinpersoneel heeft veel mensen aan het denken gezet. ‘Mensen zien successen en willen dat ook in hun sector’. Zo verklaart voorzitter Elzinga van de FNV de stakingsbereidheid. Hij ziet mede hierom ook “spectaculair meer” jongeren onder de 35 jaar lid worden van de vakbond. Ook het CNV heeft deze herfst een derde meer aanmeldingen ontvangen dan in 2021.
Toch meer cao’s afgesloten
Ondanks de verslechterde sfeer in de cao-onderhandelingen is het aantal nieuwe akkoorden hoger dan in andere jaren, meldt de AWVN. De 334 nieuwe akkoorden zijn 81 procent van de 416 cao’s die vorig jaar vernieuwd moesten worden. Dat is meer dan de 70 procent vernieuwde cao’s in een doorsneejaar. Onder de 334 afgesloten cao’s vallen 2,8 miljoen werknemers. Dat is 97 procent van de werknemers waarvan de cao in 2022 afliep. Hoge aantallen, volgens het persbericht van de werkgeversvereniging.
Onvrede, maar ook onzekerheid
In zijn analyse van de cao-onderhandelingen vorig jaar blijft de AWVN zo nuchter mogelijk. Zeker, er is krapte op delen van de arbeidsmarkt en er is maatschappelijke onrust over koopkracht. En natuurlijk voelen werkgevers een soort maatschappelijke druk om het koopkrachtverlies van werknemers te beperken.
Maar de ontwikkeling van de lonen volgt een normaal patroon, dat altijd volgt op economische groei, aldus de AWVN. Met een vertraging van een jaar of meer, dat wel. Ook worden de stijgende lonen afgeremd door vaak sterk oplopende bedrijfskosten, onder meer van energie en andere grondstofprijzen, door steeds onzekerder (bedrijfs)economische vooruitzichten en door de groeiende dreiging van een recessie.
