Voeding kent een aantal microbiologische uitdagingen, zo ziet Jef Nikkelen, expert microbiologie van Eurofins Food Safety Solutions. “De meest gangbare is toch wel het bepalen van een passende bewaartermijn van een product, de Tenminste Houdbaar Tot- of de Te Gebruiken Tot-datum. De Te Gebruiken Tot-datum is kritisch voor de veiligheid van een product. Een goede onderbouwing daarvan is noodzaak. Er ligt vaak een spanningsveld tussen wat de retailer wil en wat de producent binnen de wettelijke kaders kan bewerkstelligen”, zegt Nikkelen.
“Ook Listeria is een onderwerp dat nog vaak boven tafel komt. Listeria heeft de afgelopen jaren vooral bij de handhaving door NVWA veel aandacht gehad, maar blijft iets om rekening mee te houden. Vooral ook omdat er nieuwe regelgeving aankomt in 2026. We proberen bedrijven daarop te laten voorsorteren. Maar de grootste uitdaging zit ‘m toch wel in aangetroffen Listeria-besmettingen binnen een bedrijf en daar een analyse op loslaten: waar komt het vandaan en hoe lossen we het op? Dat is uitermate belangrijk, want op het moment dat er een ziekteverwekkend organisme wordt aangetroffen, bestaat de kans dat het in de voeding terecht komt. Met alle risico’s voor de consument van dien.”
Met microbiologische bril kijken naar productieproces
Sandra Roesink, manager van Eurofins Competence Center Microbiological Risk Assessment, ziet dat nog best veel bedrijven worstelen om die ongewenste ziekteverwekkers buiten de deur te houden. “Ondanks alle wetgeving op het gebied van Listeria zien we toch dat het implementeren van een goede beheersmethode voor Listeria moeilijk blijft. Veel bedrijven weten niet goed hoe ze aan de wet moeten voldoen, waar en hoe ze moeten kijken. Ze zijn meestal uit kostenoverwegingen niet proactief aan de slag met een grondige inspectie van hun productieproces. Hierdoor wordt vaak pas te laat geconstateerd dat Listeria zich al heeft gehuisvest. Het herstellen van die situatie is vaak een intensief en duur proces.”
Gelukkig is er een methode die uitkomst biedt. Roesink: “Juist door met een microbiologische bril te kijken naar het productieproces kan ons team ziekteverwekkers effectief aanpakken. Tegelijkertijd verkleinen we door dit veelal diepgaande onderzoek de blinde vlek van het bedrijf om dergelijke situaties voor de toekomst te voorkomen. Laat je zo’n onderzoek uitvoeren? Tip: neem ook het rijdend materieel goed onder de loep. Rijdend materieel komt vaak op meerdere afdelingen en kan daarbij via de wielen besmettingen verspreiden. Wij nemen dit dan ook altijd mee in onze onderzoeken.”
Juist door met een microbiologische bril te kijken naar het productieproces kan ons team ziekteverwekkers effectief aanpakken”
Niet nieuw in Nederland, wel in de rest van Europa
Nikkelen refereert met betrekking tot Listeria nog kort naar een stukje wetgeving, Europese Verordening 2073/2005. “In Nederland werken we vaak al conform de voorgestelde wijziging binnen deze verordening, die vanaf juli 2026 ook op Europese schaal wordt ingevoerd.”
Roesink: “Producenten uit heel Europa moéten er dan aan voldoen. We proberen als Eurofins daarin ook onze internationale klanten te helpen, want het blijkt voor hen nog best lastig toe te passen. De overheden van de meeste Europese landen handhaven namelijk nog niet zo strikt op de borging van Listeria, waardoor de urgentie van het beheersen daarvan nog niet wordt gevoeld.”
Spanningsveld: duurzaam versus voedselveilig
Duurzaamheid is ook een onderdeel waar steeds meer bedrijven in de voedingsmiddelenindustrie mee bezig zijn, zien Roesink en Nikkelen. Het constant aanwezige spanningsveld tussen het verlengen van de bewaartermijn, de voedselveiligheid van het product en duurzaamheid vormt daarbij een rode draad waar producent en retailer op moeten balanceren.
“Mensen willen steeds minder weggooien. Het verlengen van de bewaartermijn past in die ontwikkeling maar moet wel op een zorgvuldige manier gebeuren. Wij hebben inmiddels een proces ontwikkeld waarbinnen dat goed en veilig kan”, zegt Nikkelen. Roesink vult aan: “Dat geldt voor voorverpakte producten van retailers maar ook bijvoorbeeld voor versproducten van restaurantketens die in het restaurant bereid zijn en vervolgens in presentatie gezet worden. Het scheelt nogal of dat soort producten daar bijvoorbeeld één uur of twee uur mogen liggen. Of ingrediënten die in plaats van twee dagen, vier of vijf dagen gebruikt kunnen worden. Als voedselproducent kun je kosten besparen door de bewaartermijn te verlengen. En het komt de duurzaamheid ten goede. Ook een korter verhittingsproces kan duurzaamheid overigens positief beïnvloeden zonder ten koste te gaan van de voedselveiligheid. Bij een aantal bedrijven kan dat nog wel wat beter.”
Roesink: “Dat geldt vaak voor nieuwe bedrijven die nog maar kort met deze materie bezig zijn. Maar ook producenten die al lang actief zijn, zouden hun werkwijze eens vaker tegen het licht moeten houden. Vaak kan verhitting handiger en korter, en daar profiteert zowel de producent als de consument van.”
Dit artikel is gesponsord door Eurofins.
