Nutrilab is een geaccrediteerd laboratorium dat microbiologische en chemische analyses uitvoert voor de voedingsmiddelenindustrie. De organisatie ontwikkelt en verbetert continu nieuwe analysemethoden, waaronder LC-MS/MS-gebaseerde techniek voor allergenenonderzoek. “De wetgeving verplicht producenten om veel preciezer te weten wat er in hun product zit”, aldus Marvin Overbeeke, operationeel directeur bij Nutrilab. “Dat vraagt om andere en geavanceerdere analysemethoden dan voorheen.”

Van ELISA naar LC-MS/MS

De klassieke ELISA-test op basis van antilichamen is betrouwbaar en blijft veelgebruikt, maar kent ook beperkingen. De methode is gevoelig voor kruisreactiviteit en voor elk allergeen is een aparte test nodig. “Wij gebruiken de geaccrediteerde ELISA-testen inderdaad nog steeds veel”, zegt Bart van der Nagel, R&D-manager bij Nutrilab. “Maar het vraagt kennis: welke kit gebruik je, hoe ga je om met kruisreacties? Daarom adviseren we klanten ook welke methode het best past. We hebben daar speciaal een eigen database voor opgebouwd. Daarmee kunnen we advies geven over welke kits we wanneer voor welk product aanbevelen”, legt Van der Nagel uit.

“Maar soms wil een klant bijvoorbeeld een complete maaltijd laten screenen. Met ELISA zou je dan meerdere testen nodig hebben. Met LC-MS/MS kun je in een keer het hele spectrum van eiwitgebaseerde allergenen meepakken, zonder last te hebben van kruisreacties.”

LC-MS/MS

LC-MS/MS (liquid chromatography–mass spectrometry) detecteert allergenen op basis van eiwitfragmenten, de peptiden. Daarmee kan je met één analyse tientallen allergenen tegelijk aantonen. “We kunnen daarom met de multiplexmethode, in combinatie met de geaccrediteerde LC-MS/MS sulfietanalyse en HPAEC-PAED lactose-analyse, het hele EU-spectrum van eiwitgebaseerde allergenen meenemen”, zegt Overbeeke. “Dat betekent onder andere pinda, alle noten, gluten, sesam, alles in één analyse.”

Door de specificiteit van de LC-MS/MS kan er onderscheid gemaakt worden tussen verschillende soorten binnen een allergeen zoals bijvoorbeeld tussen witte en bruine mosterd. Van der Nagel: “Dit draagt bij aan nauwkeurige kwantificering van deze allergene ‘varianten’ wat met klassieke, minder specifieke technieken, lastig is.”

Verdere toepassingen

De eiwitgerichte aanpak maakt LC-MS/MS ook geschikt voor andere vraagstukken. “Wat we nu doen voor allergenen, kun je ook goed toepassen voor voedselfraude of authenticiteit”, zegt Van der Nagel. “Denk aan vleestypering of het herkennen van grondstoffen in vegan producten.”

Die bredere inzetbaarheid speelt op deze manier een rol in de eiwittransitie en de opkomst van novel foods. “Bij nieuwe producten wil men weten: zit er erwteneiwit in, bonen, insecten of misschien algen?” aldus Van der Nagel. “We kregen laatst bijvoorbeeld ook de vraag om een bepaald soort vlieg te analyseren; het insect wordt gebruikt als eiwitbron. Dan wil de producent weten of in de gekweekte insecten allergenen zitten die bijvoorbeeld lijken op de bekende die in schaaldieren zit. En inderdaad, in de vlieg vind je tropomyosine, hetzelfde eiwit dat ook bijvoorbeeld in garnalen voorkomt.”

Nieuwe vragen uit de markt

Ook bij plantaardige grondstoffen groeit de behoefte aan differentiatie. “Men wil niet alleen weten of er mosterd in zit, maar dus ook welke soort, wit of bruin, of dat het misschien zelfs raapzaad is”, zegt Van der Nagel. “Dat is met klassieke technieken eigenlijk niet aan te tonen, omdat raapzaad nauw verwant is met mosterdzaad en vaak vals-positieve reacties geeft. Met LC-MS/MS kun je op peptide-niveau onderscheid maken.”

De vragen die Nutrilab ontvangt worden dus steeds specifieker. “Er wordt bijvoorbeeld ook gevraagd of we in soja kunnen kijken naar glycinine en conglycenine-eiwitten”, vertelt Overbeeke. “Of men vraagt ons om een novel food als eendenkroos te analyseren. Dat soort vragen zien we steeds vaker.” Met de LC-MS/MS-methode in huis kan Nutrilab als een van de weinige laboratoria een antwoord geven op deze vragen.

Eén methode, meerdere inzichten

LC-MS/MS biedt in de toekomst volgens Nutrilab ook mogelijkheden om analyses te combineren. “We kunnen allergenen-onderzoek koppelen aan voedselfraude-onderzoek of authenticiteitsanalyses”, zegt Van der Nagel. “Het idee is dat je uiteindelijk met één voorbewerking meerdere doelen kunt dienen.”

“Dat maakt het proces efficiënter”, zegt Overbeeke. “In plaats van verschillende afzonderlijke testen kunnen we dan in één analyse een compleet beeld geven van wat er in een product zit.”

Hoewel LC-MS/MS complexer en duurder is dan traditionele methoden, verwachten beiden dat de techniek de komende jaren snel terrein zal winnen. De combinatie van strengere regelgeving, nieuwe eiwitbronnen en de behoefte aan specifieke en kwantitatieve data maakt dat onvermijdelijk.

Richting de toekomst

De veranderingen in wetgeving en productontwikkeling vragen om andere analysemethoden dan voorheen. LC-MS/MS lijkt zich te ontwikkelen tot een nieuwe standaard. “Het is een techniek waarmee we dieper en breder kunnen analyseren”, vervolgt Overbeeke. “Dat sluit aan bij wat de markt nu vraagt.”

De komende tijd verwacht Nutrilab dat de vraag naar LC-MS/MS-analyses verder toeneemt. “Omdat je in 2026 aantoonbaar moet kunnen maken wat er in je product zit, vraagt dat om betrouwbare data”,
besluit Overbeeke.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Nutrilab.